Aynı ürünü farklı zamanlarda farklı fiyatlarla alırsınız. Peki sattığınızda maliyeti hangi fiyattan hesaplayacaksınız? İşte bu soruya FIFO, LIFO ve ortalama maliyet yöntemleri cevap verir. Doğru yöntem, kârınızı ve stok değerinizi doğru hesaplamanızı sağlar. Bu rehberde üç yöntemi ve hangisinin size uygun olduğunu anlatıyoruz.
Neden Maliyetlendirme Yöntemi Önemli?
Bir örnek: Bir ürünü önce 10 TL'ye, sonra 15 TL'ye aldınız. Şimdi bir adet sattınız. Maliyeti 10 mu, 15 mi? Bu seçim:
- Kârınızı etkiler (maliyet düşükse kâr yüksek görünür)
- Stok değerinizi etkiler (kalan stoğun değeri değişir)
- Vergiyi etkiler (kâr üzerinden)
Doğru yöntem, gerçek durumu yansıtan hesap demektir.
FIFO (İlk Giren İlk Çıkar)
FIFO = First In, First Out. İlk aldığınız ürün, ilk satılır varsayımı:
- Sattığınızda en eski alım fiyatını maliyet sayarsınız
- Kalan stok, en yeni fiyatlarla değerlenir
Örnek: Önce 10 TL, sonra 15 TL aldınız. Sattığınızda maliyet 10 TL (ilk giren). Kalan stok 15 TL'den değerlenir.
Avantaj: Gerçek mal akışına uygun (özellikle son kullanma tarihli ürünlerde — eski önce satılır). Stok değeri güncel fiyata yakın.
LIFO (Son Giren İlk Çıkar)
LIFO = Last In, First Out. Son aldığınız ürün, ilk satılır varsayımı:
- Sattığınızda en yeni alım fiyatını maliyet sayarsınız
- Kalan stok, en eski fiyatlarla değerlenir
Örnek: Önce 10 TL, sonra 15 TL aldınız. Sattığınızda maliyet 15 TL (son giren). Kalan stok 10 TL'den değerlenir.
Not: LIFO, Türkiye'de vergi mevzuatı açısından genelde kabul edilmez — çoğu işletme FIFO veya ortalama maliyet kullanır. (Mali müşavirinize danışın.)
Ortalama Maliyet
Tüm alımların ortalamasını maliyet sayarsınız:
- Her alımda ortalama yeniden hesaplanır
- Sattığınızda bu ortalama fiyat maliyet olur
Örnek: 10 TL ve 15 TL aldınız. Ortalama = 12,5 TL. Sattığınızda maliyet 12,5 TL.
Avantaj: Basit, fiyat dalgalanmalarını yumuşatır, adil bir orta yol.
Hangisi İşletmenize Uygun?
- FIFO: Son kullanma tarihli ürünler (gıda, ilaç), gerçek mal akışına uygunluk isteyenler, güncel stok değeri isteyenler. Türkiye'de yaygın kabul görür.
- Ortalama Maliyet: Fiyatı sık değişen ürünler, basitlik isteyenler, dalgalanmayı yumuşatmak isteyenler.
- LIFO: Türkiye'de genelde kullanılmaz (vergi kabul etmez).
Çoğu KOBİ için FIFO ya da ortalama maliyet doğru seçimdir. Kesin karar için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
Elle Hesaplamak Zor
Her alımda maliyeti FIFO ya da ortalama mantığıyla elle hesaplamak, çok sayıda hareketle imkansızlaşır. Bir envanter yönetim programı seçtiğiniz yöntemi otomatik uygular — her satışta doğru maliyeti hesaplar, gerçek kârınızı gösterir. Envanter yönetiminin bütünü için Envanter Yönetimi Nedir? rehberimize bakabilirsiniz.
Envanteriniz'de Maliyetlendirme
Envanteriniz, FIFO maliyetlendirme mantığıyla stok maliyetinizi otomatik hesaplar. Her satışta doğru maliyeti uygular, gerçek kârınızı ve güncel stok değerinizi gösterir. Elle hesap derdine son. 7 gün ücretsiz deneyin.
Envanterinizi bugün stratejik yönetin
Envanter Yönetim Yazılımını Ücretsiz Deneyin